Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Weerbaar opvoeden

Een warme opvoeding met aandacht voor seksualiteit en relaties is de belangrijkste stap om je kind weerbaar te maken. Als seks bespreekbaar is, kunnen kinderen beter hun grenzen bewaken en durven ze sneller hulp zoeken als hen iets overkomt. 

Wat is weerbaarheid? 

Mensen zijn weerbaar als ze op een passende manier voor zichzelf kunnen opkomen, met respect voor de anderen. Weerbaarheid is dus meer dan alleen maar 'nee' zeggen. Weerbaarheid heeft te maken met:

  • je grenzen kunnen bewaken;
  • kunnen verwoorden wat je leuk of niet leuk vindt;
  • voor jezelf kunnen opkomen, maar ook voor anderen in de bres durven springen;
  • vertrouwen in jezelf en een positief zelfbeeld hebben;
  • zelf oplossingen kunnen bedenken voor problemen;
  • kunnen en durven hulp vragen.

Wat heeft weerbaarheid met seks te maken? 

Om je kind weerbaar op te voeden kan je niet rond seksuele opvoeding heen. Zo leer je je kind dat seksualiteit en lichamelijkheid deel uitmaken van het leven. En dat het goed is om je grenzen en die van anderen te beschermen. Leer je kind bijvoorbeeld om 'nee' te zeggen op aanrakingen of situaties die het niet leuk vindt. Vertel hoe een geheim 'leuk' of 'niet leuk' kan zijn en maak afspraken over noodsituaties. Als hen dan iets naars overkomt, zullen ze makkelijker hulp zoeken.

Hoe leer je een kind 'nee' zeggen?

'Nee' zeggen tegen een volwassene is moeilijk, zeker tegen je ouders. Help je kind om stil te staan bij wat het voelt en om dat uit te drukken. Vindt je kleuter het niet leuk als papa zo hard kietelt? Moedig hem dan aan om duidelijk 'stop' te zeggen en niet gewoon weg te lopen.

Wil je kind niet bij opa op schoot? Laat het dan zo, ook al vind je zijn weigering misschien onbeleefd. Dwing je kind niet om lichamelijk contact te ondergaan. Zo steun je je kind om 'nee' te zeggen tegen aanrakingen die het niet leuk vindt. Ook al zijn ze niet seksueel bedoeld.

Wat is een 'slecht geheim'?

Je kan uitleggen dat er verschillende soorten geheimen zijn. 'Een cadeautje voor moederdag verstoppen op je kamer is een leuk en spannend geheim. Maar er zijn ook nare geheimen die pijn doen en die zijn niet oké. Daarover moet je met iemand praten. Niemand mag je verplichten een 'slecht geheim' voor jezelf te houden.'

Aan wie vertel je een 'slecht geheim'?

Leer je kind om vertrouwenspersonen te zoeken, ook buiten het gezin. Want als ouder ben je niet altijd de meest geschikte persoon. Voor je kind kan het makkelijker zijn een leerkracht aan te spreken. Bijvoorbeeld omdat een familielid betrokken is. Of omdat je te boos zal reageren.

Denk ook na over je reactie als ouder. Stel, je tienerdochter ging stiekem bij een vriendje thuis en die is veel te ver gegaan. Nu voelt ze zich rot. Kan ze bij jou terecht met haar verhaal, ook al heeft ze je regels overtreden? Hoe boos je ook bent, laat haar op de eerste plaats voelen dat ze bij jou terecht kan als haar iets overkomt. En maak dan afspraken voor de toekomst.

Nooit met onbekenden meegaan?

Een eenvoudige regel, maar niet zo praktisch. In sommige situaties moet je wel beroep doen op onbekenden. Het is beter om met kinderen een aantal (nood)situaties te bespreken. Niet om hen bang te maken, maar juist weerbaarder. 'Wat doe je als de bus niet komt opdagen?' 'Bij wie zoek je hulp als je verloren loopt in het pretpark?'. Oudere kinderen kun je op het hart drukken:

  • niet zomaar met onbekenden mee te gaan;
  • dit zeker niet te doen als ze de situatie niet vertrouwen;
  • altijd een vertrouwenspersoon te vertellen waar ze zijn;
  • te checken waar ze hulp kunnen krijgen als hen iets overkomt. 

Meer informatie of hulp nodig?

Meer informatie of hulp rond weerbaar opvoeden vind je bij:

  • De Opvoedingslijn: hulp voor ouders met vragen over opvoeding. De lijn is bereikbaar op het nummer 078 15 00 10 of via mail.
  • Opvoedingswinkels: bij een Opvoedingswinkel of Opvoedingspunt in je buurt kan je terecht met vragen over opvoeding.
  • Seksuelevorming.be: materiaal om kinderen en jongeren voor te lichten, en organisaties die aan ouders vorming geven over seksuele opvoeding.
  • Bibliotheek: in de plaatselijke bib kan je altijd terecht voor het uitlenen van boekjes over seksuele voorlichting.

Doe mee aan een Europees onderzoek over seksuele gezondheid

Ben je man en heb je seks met mannen? 

Vul de bevraging van EMIS in. Het duurt ongeveer 25 minuten