Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Vruchtbaarheid en de menstruele cyclus

Elke maand (vanaf de pubertijd tot de menopauze) maakt het lichaam van een vrouw zich klaar op een mogelijke zwangerschap. Er gaat telkens een eicel rijpen. Als die eicel onbevrucht blijft, wordt ze tijdens de menstruatie afgevoerd langs de vagina. Dit noemt men de menstruatiecyclus of menstruele cyclus. 

Hoe langt duurt een menstruatiecyclus?

De menstruatiecyclus begint op de 1e dag van de menstruatie en eindigt de dag vóór je opnieuw begint te menstrueren. Een cyclus duurt gemiddeld 28 dagen, maar een cyclus van 25 tot 35 dagen is perfect normaal.

Uit welke fases bestaat de menstruele cyclus?

De menstruele cyclus kan je opdelen in verschillende fases:

  • de menstruatie en de rijping van de eicel
  • de eisprong of ovulatie
  • de periode na de eisprong, waarin de baarmoeder zich klaarmaakt voor een innesteling van de eicel

Let op: je hebt enkel een natuurlijke menstruatiecyclus als je geen hormonale anticonceptie neemt. Als je bijvoorbeeld de pil neemt, wordt je natuurlijke cyclus stilgelegd. Er rijpt dan geen eitje. Lees meer over natuurlijke versus kunstmatige menstruatie

Een eicel rijpt (+- 14 dagen)

In de eerste fase (de folliculaire fase) maken de eierstokken het hormoon oestrogeen. Dit hormoon zorgt ervoor dat er tijdens de eerste veertien dagen van de cyclus een eicel rijpt. Ook zorgt het oestrogeen ervoor dat zaadcellen gedurende enkele dagen voorbij de slijmprop in de baarmoederhals raken.

De eisprong (+- 1 dag)

De eisprong (of ovulatie) is het moment in de cyclus waarop een rijpe eicel loskomt van de eierstokken. Via de eileider daalt ze af in de baarmoeder en kan ze worden bevrucht door een zaadcel. Het is moeilijk om te voorspellen wanneer de eisprong plaatsvindt. De eisprong vindt gemiddeld plaats rond de veertiende dag van de cyclus. 

Verdikking baarmoederslijmvlies (+- 12 tot 16 dagen)

In de laatste fase (de luteale fase) maakt de baarmoeder zich, onder invloed van het hormoon progesteron, klaar voor de innesteling van een bevruchte eicel. Extra baarmoederslijmvlies wordt aangemaakt en de slijmprop in de baarmoedermond wordt ondoordringbaar voor zaadcellen. Vrouwen kunnen in deze fase last hebben van het premenstrueel syndroom (PMS).

Menstruatie

Als er geen bevruchting van de eicel was, stoot het lichaam het extra baarmoederslijmvlies en het onbevruchte eitje af. Dat gaat gepaard met bloedverlies: de menstruatie (maandstonden of regels). De menstruatie duurt ongeveer vijf dagen. Dag 1 van de menstruatie is het begin van een nieuwe menstruele cyclus.

Wanneer in de cyclus kan je best vrijen om zwanger te worden?

De dag van de eisprong en de vijf dagen ervoor zijn de vruchtbare periode. Tijdens die zes dagen is de kans op bevruchting het grootst.

Lees meer over vruchtbare dagen en de kans op bevruchting.   

Wanneer ben je verminderd vruchtbaar?

Wanneer er geen eicel rijpt, geen eisprong is, de eicel niet tot in de baarmoeder kan afdalen of de eicel niet kan innestelen, spreekt men van verminderde vruchtbaarheid. Als zwanger worden niet lukt, kan dat te maken hebben met vruchtbaarheidsproblemen bij de man of de vrouw. Je kan dan terecht bij je huisarts, gynaecoloog of een fertiliteitscentrum.

De vruchtbaarheid van de vrouw vermindert ook met de leeftijd. Vrouwen in de menopauze kunnen niet meer zwanger worden. Er is dan geen eisprong meer en je stopt met menstrueren.

Meer informatie of hulp nodig?

Meer informatie of hulp rond vruchtbaarheid en de menstruele cyclus vind je bij:

  • Huisarts: eerste aanspreekpunt voor informatie over vruchtbaarheid en zwangerschap. Voor hoogdringende zaken kan je terecht bij een huisartsen wachtdienst
  • Gynaecoloog: informatie over alle thema's die met gezondheidszorg voor vrouwen te maken hebben, inclusief vruchtbaarheid, zwangerschap en bevalling.
  • Apotheek: in noodgevallen kan je terecht bij een apotheek van wacht of op het nummer 0903 99 000 (tussen 22u en 9u, 1,5 €/min).
  • Testjevruchtbaarheid.be: test en informatie over vruchtbaarheid en wel of niet kinderen krijgen.
  • Gezondzwangerworden.be: informatie en tips over gezondheid en zwanger worden. 
  • Kinderwensvlaanderen.be: informatie over vruchtbaarheid, onvruchtbaarheid en onvruchtbaarheidsbehandelingen.
  • Deverdwaaldeooievaar.be: informatie over vruchtbaarheidsproblemen en vruchtbaarheidsbehandelingen.
  • Fertiliteitscentra: medische bijstand aan koppels met vruchtbaarheidsproblemen.
  • Onder invloed van hormonen rijpt een follikel (met eicel) in de eileider
  • Bij de ovulatie barst de follikel en komt de rijpe eicel vrij
  • De eicel daalt af naar de baarmoeder en het baarmoederslijmvlies wordt dikker
  • Wanneer er geen bevruchting gebeurt, sterft het baarmoederslijmvlies af