Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Verwerkingsproblemen na seksueel misbruik

De gevolgen van seksueel misbruik kunnen ernstig zijn. Slachtoffers kunnen lijden aan posttraumatische stress of depressie. Misbruik op jonge leeftijd kan klachten geven die tot in de volwassenheid blijven doorwerken. Verwerkingsproblemen (h)erkennen is de eerste stap bij het verwerken van misbruikervaringen. Steun, begrip en opvang is daarom heel belangrijk.

Wat is een trauma?

Trauma wordt omschreven als 

  • de psychische reactie
  • op (een) bedreigende gebeurtenis(sen)
  • waarbij men geconfronteerd wordt met ernstige verwondingen, de dood of seksueel geweld
  • bij zichzelf of anderen. 

Hierbij is er sprake van intense angst, afschuw en/of hulpeloosheid. Een trauma kan verschillende psychische en lichamelijke klachten veroorzaken.

Welke verwerkingsproblemen kunnen voorkomen na seksueel misbruik?

Mensen kunnen heel verschillend reageren op een trauma zoals misbruik. Of een gebeurtenis al of niet traumatisch is hangt af van bijvoorbeeld de verklaring van de gebeurtenis en de reactie van de omgeving.

Slachtoffers van seksueel misbruik kunnen lijden aan posttraumatische stress en depressie. Posttraumatische stress uit zich door:

  • regelmatig herbeleven van het misbruik in herinneringen (flashbacks) of dromen;
  • beleven van intense angst of ontredderd gedrag in bepaalde situaties of omgevingen;
  • vermijden van activiteiten, plaatsen, mensen,... die aan het misbruik kunnen herinneren;
  • negatieve gedachten en gevoelens hebben over zichzelf, anderen en de wereld;
  • verhoogde prikkelbaarheid ervaren die zich uit in slaapproblemen, woede-uitbarstingen, concentratieproblemen, extreme waakzaamheid,…

Wanneer de klachten beginnen is verschillend voor iedereen. Bij sommigen treden ze op onmiddellijk na de traumatische gebeurtenis(sen). Bij anderen ontstaan ze pas na enige tijd. De heftige emoties zoals depressie, angst en onmacht verstoren het dagelijkse leven. 

Leidt seksueel misbruik altijd tot verwerkingsproblemen?

Niet noodzakelijk. Niet iedereen die misbruikt werd, ontwikkelt een (langdurige) post traumatische stress stoornis (PTSS). Veel hangt af van 

  • de aard van het seksueel misbruik;
  • van de duur of de herhaling ervan;
  • van de emoties die ervaren werden;
  • en van de mate waarin er geweld of vernedering met het misbruik gepaard ging. 

Begrip en steun van je directe omgeving is van groot belang om de ontwikkeling van klachten tegen te gaan.

Kan je seksueel misbruik in je eentje verwerken?

Dat lukt maar zelden. Weinig slachtoffers slagen er in om de negatieve emoties die met seksueel misbruik gepaard gaan, in hun eentje te boven te komen. Zelfs een éénmalige misbruikervaring kan een diep emotioneel trauma veroorzaken. Muziek, boeken, films, verhalen van lotgenoten,... kunnen helpen om je gevoelens een plaats te geven. Maar de meeste slachtoffers hebben nood aan goede opvang en steun binnen hun eigen omgeving of door professionele hulp. Zo kunnen ze opnieuw een positief zelfbeeld opbouwen en onveiligheidsgevoelens overwinnen.

Kunnen seksuele misbruikervaringen invloed hebben op volwassen leeftijd?

Ja. Volwassenen met onverwerkte misbruikervaringen op jonge leeftijd, kunnen worstelen met allerlei klachten, zowel lichamelijk als emotioneel. Maar soms ook niet. Soms hebben ze slechts een vage herinnering aan het misbruik uit het verleden. Uit onderzoek (Pieters et al, 2010) blijkt dat volwassenen die misbruik op jonge leeftijd hebben meegemaakt gemiddeld vaker last hebben van depressie, slapeloosheid, sociaal isolement, middelenmisbruik (alcohol, drugs, rookverslaving) en onveiligheidsgevoelens. Het gebruik van slaapmiddelen en antidepressiva ligt dan ook aanzienlijk hoger dan bij volwassenen zonder deze ervaringen.

Kunnen eigen misbruikervaringen een rol spelen bij de opvoeding van kinderen?

Ja. Als je als ouder zelf te kampen hebt met misbruik dat je nog niet verwerkt hebt kunnen emoties en herinneringen weer sterk naar boven komen bij de opvoeding van je eigen kind(eren). Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in angstgevoelens, prikkelbaarheid, of overbeschermend gedrag naar je kind(eren)... Dit kan ook voor je kind(eren) negatieve gevolgen hebben wanneer je er als ouder niet in slaagt hen voldoende 'los' te laten tijdens hun opvoeding. Kinderen krijgen dan te weinig ruimte om zichzelf te ontwikkelen en voldoende zelfvertrouwen op te bouwen.

Meer informatie of hulp nodig?

Meer informatie of hulp rond verwerkingsproblemen na misbruik vind je bij:

Hulp nodig?

Heb je nog vragen over seks en relaties?

Lees waar je terecht kan