Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Mythes over misbruik

Net omdat misbruik een moeilijk onderwerp is, bestaan er nogal wat mythes over. Die foute denkbeelden kunnen verhinderen dat misbruik wordt herkend en erkend.

Welke mythes over slachtoffers van misbruik komen vaak voor?

Er zijn talloze mythes over slachtoffers van seksueel misbruik. Ze worden vaak gekenmerkt door seksistische denkbeelden. Die worden gebruikt om seksueel grensoverschrijdend gedrag goed te praten. Enkele mythes op een rij:

'Plegers zijn mannen en slachtoffers zijn vrouwen.' 

Toch niet: hoewel meisjes en vrouwen wel het vaakst slachtoffer zijn, betekent dat niet dat er geen mannelijke slachtoffers bestaan. Bovendien komt grensoverschrijdend seksueel gedrag ook in lesbische en homoseksuele relaties voor.

'Als een vrouw 'nee' zegt, bedoelt ze eigenlijk 'ja'. 

Ga ervan uit dat als een meisje of vrouw 'nee' zegt ze ook werkelijk nee bedoelt. Daarmee geeft ze aan dat ze geen zin in seks heeft of er niet klaar voor is. Jongens of mannen denken soms dat vrouwen 'spelen' dat ze moeilijk te krijgen zijn of dat meisjes/vrouwen te verlegen zijn om meteen 'ja' te zeggen. Jongens/mannen die blijven aandringen geven veeleer te kennen dat ze zelf een probleem hebben om hun gedrag te begrenzen.

'Wanneer je je vrijwillig laat kussen en aanraken, moet je ook verder gaan.' 

Wie a zegt moet ook b zeggen? Helemaal niet. Bij flirten zeg je misschien niet meteen wat je wilt en speel je een spelletje waarbij je elkaar uitdaagt. Maar je hebt altijd het recht om het spel te stoppen en de ander duidelijk te maken waar jouw grens ligt.

'Vrouwen die uitdagend gekleed lopen, vragen om verkracht te worden.' 

Meisjes en vrouwen hebben het volste recht om zich te kleden zoals ze zich goed voelen. Ook als dat sexy kledij is. Dat geldt trouwens ook voor mannen of voor holebi's. Mannen (en vrouwen) moeten in staat zijn om hun seksuele driften in toom te houden. Ook als de ander uitdagend gekleed is. Het slachtoffer mag nooit als 'schuldige' worden aangeduid.

'Binnen je eigen familie ben je veilig voor seksueel misbruik.'

Helaas niet. Het komt veel voor dat de pleger een lid van het gezin of de familie is. Het kan de (ex-)partner zijn, een ouder, een oom, of een ander familielid. Incest blijft vaak lang toegedekt en slechts een deel ervan wordt (ooit) aangegeven bij de politie of hulpdiensten. Gevoelens van angst, schuld en schaamte spelen daarbij een rol.

Welke mythes over plegers van misbruik komen vaak voor?

Een greep uit de mythes over plegers van seksueel misbruik:

'Plegers zijn mannen en slachtoffers zijn vrouwen.' 

Toch niet: ook vrouwen kunnen plegers zijn van seksueel misbruik. Hoewel meisjes en vrouwen in de eerste plaats wel vooral slachtoffer zijn van grensoverschrijdende seks. Maar dat betekent niet dat er geen vrouwelijke plegers en mannelijke slachtoffers bestaan. Bovendien komt grensoverschrijdend seksueel gedrag ook in lesbische en homoseksuele relaties voor.

'Plegers zijn vaak onbekenden.' 

In de meerderheid van de gevallen is de dader van seksueel misbruik een bekende: een partner, familielid, een kennis... En dus niet oudere mannen die verscholen in bosjes naar mogelijke slachtoffers speuren.

'Ik kan er niets aan doen dat ik zedenfeiten pleeg, het is sterker dan mezelf.' 

Seksuele opwinding is geen excuus voor seksueel misbruik. Seksuele driften moet je onder controle kunnen houden. Niemand heeft zomaar 'recht op seks' en kan de ander daartoe 'verplichten'. Mensen hebben daarentegen wel 'seksuele rechten'. Dat houdt (onder meer) in dat zowel vrouwen als mannen vrij moeten kunnen kiezen om wel of niet seks te hebben.

'Jongeren plegen geen seksuele delicten, ze 'experimenteren' alleen maar.' 

Niet alle seksspelletjes zijn even onschuldig. Ook adolescenten kunnen pleger zijn. Uit onderzoek blijkt dat ook jongeren zich schuldig maken aan seksueel grensoverschrijdend gedrag tegenover andere jongeren. Daarom is het belangrijk om te investeren in een degelijke relationele en seksuele vorming van jongeren.

'Seksueel afwijkende fantasieën leiden tot seksueel misbruik.' 

Lang niet alle plegers zijn vieze/oude mannen met afwijkende seksuele verlangens. Bovendien hebben heel wat mensen onder de 'normale' bevolking ook afwijkende seksuele verlangens, zonder daarom pleger te worden.

Welke mythes over misbruik op het werk komen vaak voor?

Enkele vaak voorkomende mythes over seksuele intimidatie op het werk zijn:

'Slachtoffers zijn aantrekkelijke meisjes en vrouwen met een lage opleiding.'

Dat is niet zo. Iedereen kan slachtoffer worden: vrouwen én mannen, lager- én hogeropgeleiden. Seksuele intimidatie op het werk heeft niets met opleiding te maken. De kans dat knappe vrouwen eerder worden belaagd is groter. Maar er bestaat niet zoiets als een typisch slachtoffer. Ook hogeropgeleide of oudere vrouwen kunnen slachtoffer worden.

'Vooral laagopgeleide mannen maken zich schuldig aan seksuele intimidatie.'

Ook dat is zeker niet het geval. Status, geld en macht 'erotiseren' wel en geven mannen soms het gevoel dat ze alles kunnen/mogen doen wat ze willen. Maar iedereen kan zich schuldig maken aan seksueel grensoverschrijdend gedrag. Uit onderzoek blijkt dat mannelijke plegers uit alle milieus en inkomensgroepen komen.

'Vrouwen misbruiken hun 'sexappeal' om hogerop te komen.' 

Zowel mannen als vrouwen kunnen voor deze stategie kiezen. Maar succes in het beroepsleven wordt uiteindelijk toch bepaald door de professionele kwaliteiten die iemand heeft. Dat je je sexappeal gebruikt, wil niet zeggen dat je grensoverschrijdend gedrag toelaat. Uitlokken van seksueel grensoverschrijdend gedrag (bijv. door je sexy te kleden) bestaat niet. Niemand ‘verdient’ het om slachtoffer te worden. 

'Flirten maakt het werk juist leuk en spannend.'

Een aantrekkelijke collega kan een werkdag zeker opfleuren. Maar er is een groot verschil tussen onschuldig flirten als uiting van gewenste intimiteit enerzijds en grensoverschrijdend gedrag anderzijds. Bij flirten op het werk is het vaak moeilijk om de grens te trekken. Wat aanvaardbaar en niet aanvaardbaar is, hangt af van beide partijen. Gezond seksueel gedrag beantwoordt aan een aantal duidelijke kenmerken.

Meer informatie of hulp nodig?

  • Meer mythes over seksueel geweld: Seksueelgeweld.be.
  • Bij Tele-Onthaal kan je anoniem je verhaal kwijt als je het moeilijk hebt, op het nummer 106 of via chat.
  • Bij de hulplijn 1712 kan je terecht met vragen over (lichamelijk, psychisch of seksueel) geweld, misbruik en kindermishandeling. Je wordt geholpen door hulpverleners van de centra voor algemeen welzijnswerk en de vertrouwenscentra kindermishandeling.
  • Seksueelgeweld.be: informatie voor slachtoffers van seksueel geweld en hun familie en vrienden: hoe gaat een aangifte in zijn werk, hoe kan je slachtoffers helpen, waar vind je professionele hulp,...

Hulp nodig?

Heb je nog vragen over seks en relaties?

Lees waar je terecht kan

Doe mee aan een Europees onderzoek over seksuele gezondheid

Ben je man en heb je seks met mannen? 

Vul de bevraging van EMIS in. Het duurt ongeveer 25 minuten